Jola na amerykanskich drozkach

Pora wracac...

2011-01-21T11:19:00.001-05:00

Jutro wracam do domu... Zbyt szybko i niepostrzezenie minely te 3 miesiace... Dwie pory roku, kilka swiat... Czy to naprawde tak dlugo tu jestem? Zal wyjezdzac, zal rozstawac sie z bliskimi... Ale i za Polska mi teskno...

Do zobaczenia wiec. Niebawem... I pieknie dziekuje wszystkim, ktorzy mi towarzyszyli w ponownym odkrywaniu Ameryki. :)

Nad rzeka Delaware...

2011-01-20T07:58:00.009-05:00

Bristol, PA. 22 grudnia 2010 r. :)

Filadelfia - po raz ostatni...

2011-01-19T17:56:00.004-05:00

Na kampusie...

2011-01-18T06:56:00.005-05:00

Filadelfia, kampus Uniwersytetu Pensylwanii. Ben Franklin po imprezie... ;)

Urodziny...

2011-01-16T09:18:00.009-05:00

"Ten kto biernie akceptuje zlo, jest za niego tak samo odpowiedzialny, jak ten co je popelnia."

"Nic, co czlowiek robi, nie poniza go tak bardzo jak nienawisc."

"Miara czlowieka nie jest zachowanie w chwilach spokoju, lecz to, co czyni, gdy nadchodzi czas proby."

Martin Luther King (1929 - 1968)

W Stanach Zjednoczonych trzeci poniedzialek stycznia jest dniem wolnym od pracy... Amerykanie obchodza urodziny Martina Luthera Kinga, jr, dzialacza na rzecz zniesienia segregacji i dyskryminacji rasowej, laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Czlowieka, dzieki ktoremu w latach 60-tych ubieglego stulecia, zostaly zniesionie nierownosci pomiedzy bialymi i czarnymi mieszkancami Ameryki... Marzenie Martina Luthera Kinga zostalo spelnione, a w tym dniu przypomina sie, ze jego sen nigdy sie nie skonczy... :) Tak jak w slynnym, historycznym przemowieniu z 1963 roku, wygloszonym podczas Marszu na Waszyngton. I Have a Dream...
Martin Luther King Day zostal ustanowiony w styczniu 1986 roku.

Azaliowy ogrod...

2011-01-13T08:40:00.003-05:00

Filadelfia, Azalea Garden, 2.11.2010 r.
Azalea Garden, 9.o1.2011 r.

W Fairmont Park, tuz obok Filadelfijskiego Muzeum Sztuki znajduje sie azaliowy ogrod... Zalozony zostal w 1952 roku. Rosnie w nim 150 gatunkow azalii... Takze magnolie, tulipany, irysy... :) Nie widzialam jeszcze tych kwitnacych cudow natury... Moze kiedys wroce tu na wiosne? :) A narazie... Podobne ujecia, rozne pory roku... :)

Thomas Eakins

2011-01-12T10:53:00.009-05:00

Thomas Eakins "Autoportret"

Thomas Eakins (1844 - 1916). Filadelfijczyk z urodzenia, wychowania, wyksztalcenia... Jeden z najwiekszych malarzy realistow XIX wieku. Byl takze rzezbiarzem, fotografem, nauczycielem...
Studiowal w Filadelfii w Pennsylvania Academy of the Fine Arts i jednoczesnie w Jefferson Medical College, a nastepnie w Paryzu w Ecole des Beaux-Arts.
Malowal portrety i sceny rodzajowe. Byl konsekwentny w wyznawaniu i gloszeniu estetyki realistycznej i niezaleznych pogladow. Z tego tez powodu potepiala go wiktorianska Filadelfia i uznala za "gorszyciela niewinnych panienek"...

"Klinika Grossa"

2011-01-12T09:17:00.009-05:00

Thomas Eakins "The Gross Clinic"

"The Gross Clinic" jest najwazniejszym obrazem amerykanskim okresu realizmu. Przedstawia pokazowa operacje dla grupy studentow. Zabieg przeprowadzany jest przez 70-letniego wowczas, wielkiego chirurga dr Samuela D. Grossa, w Jefferson University Hospital.

"Klinika Grossa" powstala w 1875 roku. Miala byc pokazana na swiatowych targach przemyslowych, organizowanych w Filadelfii w 1876 roku, z okazji 100-lecia uzyskania niepodleglosci. Obraz nie zostal jednak dopuszczony. Krytycy doceniali jego walory artystyczne i sile wyrazu, ale jednoczesnie twierdzili, ze jest razacy dla wrazliwosci epoki. Mowiono wowczas, ze nie powinien wychodzic poza mury prosektorium... Przez wiele lat obraz byl wlasnoscia Jefferson University Hospital w Filadelfii. W 2006 roku znowu stal sie powodem protestu... Szpital postanowil go sprzedac muzeum w Waszyngtonie za sume 68 mln dolarow. Decyzja wywolala w Filadelfii natychmiastowy sprzeciw. Szybko zebrano pieniadze i tym sposobem obraz ma dwoch wlascicieli Philadelphia Museum of Art i Pennsylvania Academy of the Fine Arts.

Po szczegolowej renowacji "The Gross Clinic" zostala pokazana szerokiej publicznosci na specjalnej wystawie, zorganizowanej przez Filadelfijskie Muzeum Sztuki w Budynku Perelmana.
Jest to bardzo interesujaca, nowoczesnie zrealizowana ekspozycja, nakreslajaca sylwetke Eakinsa, proces powstawania obrazu, przedstawiajaca takze inne dziela artysty np. "The Agnew Clinic", jak rowniez postac Grossa, lekarza, majacego ogromny wklad w rozwoj chirurgii.

Budynek Perelmana

2011-01-11T10:13:00.012-05:00

Perelman Building znajduje sie naprzeciwko Muzeum Sztuki w Filadelfii. We wrzesniu 2007 roku nastapilo oficjalne otwarcie tego obiektu, jako kolejnego miejsca na ekspozycje muzeum. Jest to pierwszy krok wielkiego planu poprawy sytuacji wystawienniczej tej placowki.
Budynek powstal w 1928 roku dla towarzystwa ubezpieczeniowego Fidelity Mutual Live Insurance Co. Jest on najpiekniejsza budowla w stylu Art Deco w Filadelfii. Ma bogate zdobienia i zlocenia, ogromna brame... Rzezby, ktore wg kultury egipskiej symbolizuja atrybuty ubezpieczenia: sowa - madrosc, wiewiorka - oszczednosc, opos - bezpieczenstwo, pelikan - dobroczynnosc, pies - wiernosc. Autorem projektu fasady jest rzezbiarz Lee Lawrie.
W 1999 roku wladze miasta nabyly ten budynek dla Philadelphia Museum of Art. Natomiast Raymond G. Perelman, biznesmen i wielki filantrop przekazal 15 mln dolarow... Stad nowa nazwa tego miejsca - Ruth i Raymond G. Perelman Building.
Do Budynku Perelmana zostala przeniesiona kolekcja drukow, szkicow i fotografii, a takze kostiumow i tekstyliow. Organizowane sa tez wystawy czasowe.

Miasto murali :)

2011-01-08T10:34:00.010-05:00

Filadelfia nazywana jest czesto "miastem murali". :) Wielu malarzy muralistow z calego swiata przyjezdza tutaj, aby doskonalic warsztat i czerpac wiedze z doswiadczen miejscowych artystow... Natomiast filadelfijscy tworcy zapraszani sa do tworzenia prac na murach w roznych krajach naszego globu...

Mural Arts Program

2011-01-07T13:04:00.025-05:00

Pomyslodawczynia Mural Arts Program i jego dyrektorem generalnym jest artystka Jane Golden, profesor Uniwersytetu Pensylwanii. Od wielu, wielu lat powtarza jak mantre trzy slowa "Art Saves Lives" (sztuka ratuje zycie ludzkie). Obok niej pracuje caly zespol malarzy, instruktorow, studentow...
Przez 26 lat realizacji programu, powstalo w Filadelfii 3 tys. murali... Ponad 100 rocznie... Kazdy ma temat, przeslanie i tytul. Znalazlam moze 1 % tych wspolnych prac artystow i mlodych Filadelfijczykow... Wiekszosc z nich znajduje sie w odleglych od centrum dzielnicach, niedostepnych w tej chwili dla mnie... Te, ktore widzialam, zachwycily mnie...

2011-01-07T12:12:00.007-05:00

Burlington

2011-01-05T13:46:00.011-05:00

Miasteczko Burlington znajduje sie w stanie New Jersey, w hrabstwie Burlington, ok. 40 km od Filadelfii. Lezy ono nad rzeka Delaware. Po drugiej stronie rzeki jest juz Pensylwania i dobrze nam znane miasto Bristol. :) Obie miejscowosci laczy Burlington-Bristol Bridge.
Osada zostala zalozona w 1677 roku przez angielskich kwakrow, ktorzy przybyli do West Jersey z Williamem Pennem.
Burlington jest jedna z najstarszych miejscowosci w USA. Znajduje sie tu wiele znaczacych, historycznych miejsc np. pierwsza w kraju straz pozarna (fire company), najstarsza w stanie New Jersey apteka, kosciol episkopalny, a takze biblioteka. Tutaj urodzil sie jeden z pierwszych powiesciopisarzy USA James Fenimore Cooper, mieszkal William Franklin, syn Bena, ostatni kolonialny gubernator New Jersey, przebywala tu przez kilka lat rodzina wowczas generala, pozniej prezydenta Ulyssesa S. Granta...
Obecnie Burlington liczy ponad 9 tys. mieszkancow. Miasto jest zadbane, zabytkowe miejsca oznaczone. Stare domy, czyste ulice... Urocza miejscowosc. :) Rownie sympatyczni sa jej mieszkancy, ktorzy maja misje szerzenia wiedzy o swoim
miescie. ;)

2011-01-05T13:08:00.008-05:00

451 High Street, Burlington, NJ

2011-01-04T09:59:00.004-05:00

W tym domu, w miasteczku Burlington, w stanie New Jersey,
15 wrzesnia 1789 roku urodzil sie James Fenimore Cooper, jeden z tworcow literatury amerykanskiej. Ojciec jego James Cooper byl angielskim kwakrem, sedzia i kongresmenem, matka Elizabeth Fenimore miala szwedzkie pochodzenie. W jesieni 1790 roku rodzina wyjechala z Burlington. Zamieszkali w stanie New York, gdzie James Cooper zalozyl miasteczko o nazwie Cooperstown.

"West Side Story"

2011-01-03T10:50:00.024-05:00

"West Side Story", jeden z najslynniejszych musicali...
Juz w 1949 roku Jerome Robbins wybitny rezyser i choreograf wpadl na pomysl zrobienia wspolczesnego widowiska baletowego na podstawie "Romea i Julii" Williama Szekspira. W pierwszej wersji glownymi bohaterami mieli byc katolik i Zydowka. Kiedy nasilil sie naplyw ludnosci portorykanskiej do USA i duzym problemem staly sie walki gangow, ta sprawa zrobila sie bardziej aktualna.

Powstal musical. Gotowy byl w 1956 roku. Scenariusz napisal Arthur Laurents, slowa piosenek Stephen Sondheim, muzyke stworzyl Leonard Bernstein. Tworcy mieli jednak klopoty... Aktorzy musieli byc mlodzi i atrakcyjni, a jednoczesnie doskonale tanczacy i spiewajacy. Poszukiwania trwaly 8 miesiecy... Premiera, ktora odbyla sie w 1957 roku w Winter Garden Theatre na Broadway'u, byla wydarzeniem na skale swiatowa...W 1958 roku musical byl wystawiony na West Endzie w Londynie. W 1961 roku na jego podstawie powstal film, w rezyserii Jerome Robbinsa i Roberta Wise, nagrodzony pozniej 8 Oskarami. W nastepnych latach "West Side Story" kilkakrotnie powracal na deski teatrow Brodway'u i West Endu, a takze wielokrotnie wystawiany byl w teatrach muzycznych calego swiata.
W lutym 2009 roku powrocil na scene broadwayowskiego Palace Theatre, na okres 2 lat. 2 stycznia 2011 roku odbylo sie ostatnie przedstawienie. I choc musical ten ma juz ponad 50 lat i banalna, ckliwa fabule, to nadal zachwyca genialna choreografia Robbinsa i imponujace, dynamiczne sceny baletowe. A znakomita muzyka Bernsteina dlugo pozostaje w pamieci... "Maria", "Tonight", "America", "Somewhere" i wiele innych utworow. Wszystkie doskonale znane. :) Na scenie kroluje mlodosc, energia i temperament. Namietnosc, milosc i nienawisc. Czasem smiech, czasem lzy. Magia sceny... Doskonala scenografia, barwne stroje. Piekne, niezapomniane widowisko... :) Szkoda, ze to juz ostatni raz... Jestem szczesciara... ;) Widzialam ten spektakl... ;)

Niezwykla kolekcja...

2010-12-29T17:06:00.008-05:00

Giorgio de Chirico, Portret Alberta C. Barnesa, 1926

Dr Albert C. Barnes (1872 - 1951), lekarz, magnat farmaceutyczny, z zamilowania historyk sztuki, kolekcjoner, psycholog, nauczyciel... W 1922 roku zalozyl The Barnes Foundation, ktorej celem jest upowszechnienie i edukacja w zakresie sztuk pieknych. Na 12-akrowej posiadlosci w Merion, tuz obok Filadelfii, wybudowana zostala galeria, w ktorej Barnes wg wlasnej oryginalnej koncepcji oraz osobistego rozumienia i odczuwania sztuki, umiescil zgromadzone dziela. Niektore z nich byly specjalnie kupione, niektore namalowane przez artystow, aby dopelnic zamysl organizatora. Nie ma zadnej chronologii. Obrazy nie maja tytulow, aby nic nie sugerowac i nie ingerowac w odbior dziela... W tak zaaranzowanych wnetrzach sam Barnes mial wyklady dla studentow. Misja edukacyjna fundacji nadal jest kontynuowana... Poczatkowo galeria byla dostepna jedynie dla studentow. Dopiero w 1961 roku zostala takze w niewielkim zakresie czasowym udostepniona dla zwiedzajacych...
Kolekcja liczy 2 500 obiektow, z czego 800 arcydziel wartych jest 25 miliardow dolarow! Wsrod nich znajduje sie 181 obrazow Renoira, 69 Cezanne, 59 Matisse, 46 Picasso, 16 Modiglianiego itd... Van Gogh, Rousseau, Goya, Manet, Monet, El Greco, Degas... Trudno wymienic wszystkich... Imresjonisci, postimpresjonisci, modernisci. Sztuka egipska i grecka. Amerykanskie meble. Afrykanskie rzezby.
Od 1940 roku piekny ogrod z unikalnymi drzewami i roslinami sluzy studentom botaniki i architektury krajobrazu.
Oryginal, ekscentryk, pasjonat, dobroczynca, fundator. Ktore z tych okreslen najbardziej pasuje do Alberta Barnesa? Moze wszystkie?
W centrum Filadelfii powstaje specjalny budynek, do ktorego przeniesiona zostanie kolekcja. Zachowany zostanie uklad dziel. Ale czy da sie przeniesc klimat tego szczegolnego miejsca...?
Sprawa przeniesienia jest bardzo kontrowersyjna... Ponoc konieczne stalo sie zwiekszenie ilosci osob zwiedzajacych, w celu zdobycia srodkow na wlasciwe utrzymanie kolekcji...

2010-12-29T16:40:00.003-05:00

Starbucks

2010-12-27T16:26:00.013-05:00

Pierwsza kawiarnia Starbucks otwarta zostala w Seatlle w 1971 roku. Nazwa jej pochodzi od nazwiska pierwszego oficera w ksiazce "Moby Dick", Hermana Melville. Logo to syrenka.
Dzisiaj jest to najwieksza na swiecie siec kawiarni, liczaca ponad
16 000 punktow sprzedazy. Glownym rynkiem sa Stany Zjednoczone... Tu jest najwieksze zageszczenie, nieraz na jednej ulicy znajduje sie kilka kawiarni tej sieci... Firma posiada 120 zastrzezonych nazw, patentow oraz znakow handlowych i towarowych. Zatrudnia okolo 130 000 pracownikow.
Starbucks Cafe Company okresla swoje lokale mianem "trzeciego miejsca", The Third Place, czyli kolejna przestrzenia, po pracy i domu, w ktorej spedza sie czas... ;) Sa tu wygodne fotele, bezprzewodowy internet... Mozna wypic przede wszystkim kawe, ale takze herbate, goraca czekolade, zimne napoje, sa ciasta, ciasteczka, kanapki itp. Papierowe kubki, ciasta w papierowych torebkach... Dla zapracowanych, spieszacych sie... Niekrepujace, wygodne... Ale czy jest w tym wszystkim atmosfera i klimat...?

W kwietniu 2009 roku otwarto pierwsza polska kawiarnie Starbucks w Warszawie, a we wrzesniu 2010 roku w Krakowie.

2010-12-27T16:09:00.009-05:00

Najdrozsza moneta swiata :)

2010-12-26T14:14:00.022-05:00

Wybijanie monet o nominale 1 dolara rozpoczeto w Stanach Zjednoczonych w 1794 roku. 15 pazdziernika tegoz roku filadelfijska mennica wybila 1758 srebrnych jednodolarowek. Wykonano je ze srebra dostarczonego przez owczesnego dyrektora Davida Rittenhouse'a. Do dzis zachowalo sie ok. 140 egzemplarzy tej serii, a jeden z nich osiagnal najwyzsza na swiecie cene. Srebrna jednodolarowka Liberty, bedaca w doskonalym stanie, zostala sprzedana za 7 850 000 dolarow... :) Nabyla ja w czerwcu 2010 roku Cardinal Collection Educational Foundation of Sunnyvalle, organizacja, ktorej celem jest zachowanie rzadkich monet i przekazanie wiedzy na ich temat, zrzeszajaca badaczy i historykow, zainteresowanych numizmatyka.

Mennica w Filadelfii, pierwsza w Stanach Zjednoczonych, powstala na mocy Ustawy Monetarnej, przyjetej przez Kongres Kontynentalny w 1792 roku. W marcu 1793 roku wypuszczono pierwsza partie 11 178 miedzianych pensow... Niedlugo potem zaczeto wytwarzac srebrne i zlote monety...
Obecnie US Mint w Filadelfii jest jedna z szesciu mennic w USA. Pozostale znajduja sie w Waszyngtonie, Denver, San Francisco, West Point i Fort Knox. Kazda z nich ma okreslone funkcje i zadania. Mennica w Filadelfii produkuje monety do normalnego obiegu, zestawy kolekcjonerskie, medale, barwniki do monet... Wytlacza sie tu 1 milion monet w ciagu 30 minut...

US Mint w Filadelfii stnieje w obecnym miejscu od 1969 roku. Budynek zaprojektowany zostal przez Vincenta G. Klinga. Jest to czwarta lokalizacja mennicy, od momentu powstania w 1792 roku.

Karta platnicza

2010-12-22T12:16:00.006-05:00

Stany Zjednoczone sa ojczyzna kart platniczych. Powodem pojawienia sie kart byl fakt powszechnego udzielania kredytow. Pierwsze karty powstaly okolo 1900 roku. Mialy one na ogol ksztalt papierowych ksiazeczek lub kartonikow.
W 1914 roku firma Western Union wydala pierwsza karte metalowa.
Dynamiczny rozwoj kart platniczych rozpoczal sie po II wojnie swiatowej. Za ojca karty uwaza sie nowojorskiego biznesmena Franka McNamare, ktory jak mowi anegdota, zapomnial portfela i nie mogl zaplacic za kolacje spozyta w gronie zaproszonych przez siebie przyjaciol... ;) Zeby w przyszlosci zaoszczedzic sobie wstydu, zalozyl firme Diners Club, ktora rozpoczela wydawanie kart, majacych zastapic bogatym Amerykanom gotowke. Firma powstala na poczatku lat 50-tych i istnieje do dzis.
W 1958 roku wydawanie kart rozpoczela firma American Express. Tworzywem, z ktorego wykonano karty tej firmy byl plastik. American Express, jako pierwsza wydala w 1966 roku zlota karte, a w 1984 platynowa.
Pierwsza karta kredytowa powstala w Banku of America z Kaliforni w 1958 roku.

Przecietna rodzina amerykanska posiada 8 kart platniczych...

Dolar

2010-12-20T09:25:00.021-05:00

United States Dollar (USD), jako narodowa waluta Stanow Zjednoczonych ustanowiony zostal przez Kongres Kontynentalny w 1785 roku. Srebrne monety dolarowe zastapily continentals, papierowe pieniadze, ktore drukowane w nadmiarze, nie majace pokrycia w kruszcach, spowodowaly inflacje... Wczesniej obowiazywaly takie waluty na jakie obie strony transakcji wyrazaly zgode. Skory jeleni (buckskin) byly tak popularna jednostka platnicza, ze do dzis w slangu na pieniadze mowi sie "bucks"... ;)

W 1857 roku wycofano z obiegu wszystkie obce waluty, pozostawiajac juz tylko dolara. W czasie wojny secesyjnej (1861-1865) znowu powrocono do papierowych banknotow. Wydrukowano je w zielonym kolorze o nominalach 1, 10, 20. Z czasem doszly inne nominaly...
Banknoty drukuje sie na papierze skladajacym sie w 75% z bawelny i 25% z lnu. W mieszanke wtapia sie niebieskie i czerwone nitki. Jednak szczegolowy sklad jest tajny... Tak jak symbole masonskie ukryte ponoc na banknotach dolarowych... ;) Niedokonczona piramida, wegielnica, wszechwidzace oko, wielokrotnie powtarzana liczba "13" np. w ilosci gwiazdek, pasow, stopni, czy liter wyrazow... ;) A w gornym prawym roku banknotu jednodolarowego, nad cyfra "1", wychyla sie, spogladajac filuternie, miniaturowa sowa... Widoczna przez lupe... ;)
Dolar jest nie tylko waluta, to takze mit i symbol amerykanskiego snu... :)

Poczatki FED...

2010-12-16T11:02:00.017-05:00

Gmach Pierwszego Banku Stanow Zjednoczonych w Filadelfii, oddany do uzytku w 1797 roku, najstarszy budynek bankowy, pierwszy zbudowany w stylu klasycystycznym w USA.

Mimo obaw przed centralizacja i niechecia do przejmowania brytyjskich wzorcow, w 1791 roku Kongres i prezydent George Washington powolali The First Bank of the United States. Byla to pierwsza instytucja pelniajaca zadania banku centralnego. Zostala powolana na 20 lat.
Pierwszy Bank Stanow Zednoczonych byl prywatna korporacja. Do Skarbu Panstwa nalezalo 20% udzialow, natomiast reszte posiadaly prywatne osoby, z czego zdecydowana wiekszosc byla w rekach rodziny Rotschildow. Kapital banku wynosil 10 mln dolarow. Glowna siedziba miescila sie w Filadelfii, a oddzialy znajdowaly sie we wszystkich wiekszych miastach.

Wspolczesny amerykanski System Rezerwy Federalnej USA, Federal Reserve System (FED) uwazany jest za jeden z najbardziej niezaleznych bankow centralnych na swiecie. Gwarantuja mu to - doskonala struktura organizacyjna, odpowiednio skonstruowane akty prawne i niezaleznosc finansowa.

Wielki Glod, An Gorta Mor...

2010-12-14T10:23:00.017-05:00

Wielki Glod w Irlandii (1845 - 1850) byl przyczyna smierci miliona kobiet, mezczyzn i dzieci... Drugi milion Irlandczykow zmuszony byl emigrowac, glownie do Stanow Zjednoczonych, w poszukiwaniu chleba i wolnosci.

The Irish Memorial przypomina i upamietnia tragedie tamtych lat oraz tych wszystkich, ktorzy w wyniku dramatycznej sytuacji poniesli smierc lub strate...
Monument znajduje sie w najstarszej czesci Filadelfii, blisko rzeki Delaware. Odsloniety zostal w 2003 roku. Autorka pomnika jest Glenna Goodacre, ktora z brazu wykonala 35 wyrazistych, przejmujacych postaci i przedstawila je w kilku scenkach...

Okolo 40 milionow (12 %) Amerykanow ma irlandzkie pochodzenie ...

Most Franklina

2010-12-13T11:58:00.041-05:00

Most Franklina to najwazniejszy i najwspanialszy most w Filadelfii. Laczy filadelfijskie Old City z miejscowoscia Camden w New Jersey, nad rzeka Delaware. Ma dlugosc 533 metry. Jego budowa trwala 4 lata, a do uzytku oddany zostal w 1926 roku pod nazwa Delaware River Port Athority Bridge. Od 1956 roku nosi imie Benjamina Franklina.
Jego tworcami byli Ralph Modjeski, glowny inzynier i Paul C. Cret, architekt. Modjeski jako pierwszy zastosowal charakterystyczne dla nowoczesnego, wiszacego mostu, lekkie i sprezyste pylony stalowe, w miejsce wczesniej stosowanych masywnych wiez.
W momencie otwarcia most ten byl najdluzszy na swiecie, po 5 latach rekordowa dlugosc mial juz inny obiekt - Washington Bridge nad rzeka Hudson w Nowym Jorku. Jest on 2 razy dluzszy, ma 1067 metrow.
Benjamin Franklin Bridge w ciagu dnia polyskuje niebiesko, a w nocy rozblyskuje tysiacem migajacych swiatel... :) Wyglada imponujaco... I bardzo pieknie... :)

Swieto Chanuki

2010-12-09T17:45:00.016-05:00

Chanukija w hali dworca przy 30 ulicy w Filadelfii

i w filadelfijskim parku Rittenhouse Square

Amerykanie zydowskiego pochodzenia w srode, 1 grudnia rozpoczeli obchody Chanuki, czyli swieta swiatel. Centralne uroczystosci rozpoczely sie przy chanukiji ustawionej w The National Mall w Waszyngtonie.
Pierwsze publiczne zapalenie swiec chanukowych odbylo sie w 1974 roku w Filadelfii. W 1989 roku Sad Najwyzszy Stanow Zjednoczonych uprawomocnil wystawianie chanukiji w miejscach publicznych.

Obok siebie...

2010-12-09T17:01:00.007-05:00

Filadelfia, Rittenhouse Square.
Wspolistnienie kultur. Chanuka i Boze Narodzenie...

Biblioteka z dusza... ;)

2010-12-08T07:57:00.039-05:00

The Library Company of Burlington znajduje sie w miasteczku Burlington w stanie New Jersey. W 1758 roku swoim edyktem powolal ja do zycia angielski krol Jerzy II. Jest to najstarsza nieprzerwanie dzialajaca biblioteka w stanie New Jersey i siodma utworzona w Stanach Zjednoczonych. :) Ksiegozbior jej stanowilo 700 woluminow, w wiekszosci darow od zamoznych mieszkancow miasteczka. Najstarsze z ksiag, pochodzace z 1551 roku, byly z kolekcji podarowanej przez Williama Penna. Posiada ona pierwszy drukowany katalog ksiazek, takze z 1758 roku.
Biblioteka w obecnym budynku miesci sie od 1864 roku. Zgromadzone zbiory licza 45 tys. materialow bibliotecznych. Posrod nich jest kilka tysiecy starych drukow, a 250 ksiag wydanych zostalo przed 1550 rokiem.
Niewielka powierzchnia, piekne stare regaly i szafy, galeryjki, liczne portrety oraz wiekowe ksiegi sprawiaja, ze ksiaznica ta ma niepowtarzalna atmosfere... Po przestapieniu jej progu, mamy wrazenie cofniecia sie w czasie... Dopiero po chwili zauwaza sie nowe kolorowe ksiazki, komputery i inne wspolczesne przedmioty... ;) W gablotach cenne pamiatki i ciekawostki...Na regale starannie przesloniety ochronnym materialem, pieknie oprawiony oryginalny krolewski akt zalozycielski biblioteki...
Na pietrze znajduje sie duzy pokoj, w ktorym kiedys zbierali sie masoni, obecnie przeznaczony do organizowania imprez, wernisazy, czy po prostu zebran.
Biblioteka jest instytucja prywatna. Pracuje w niej 5 bibliotekarek, kazda na pol etatu. Srednia dzienna odwiedzin wynosi ok. 80 czytelnikow... Zdaniem sympatycznej pani, ktora opowiadala o tej bibliotece, zaszczytem jest w niej pracowac... :)

2010-12-08T07:50:00.012-05:00

Domek z piernikiem... ;)

2010-12-07T06:50:00.020-05:00

We wrzesniu 1723 roku Benjamin Franklin podjal decyzje o ucieczce z Bostonu. Mial wowczas 17 lat i pracowal w drukarni swojego brata Jamesa.
Do Nowego Jorku przyplynal lodzia. Mial nadzieje znalezc tu prace. Nie udalo sie ... Nastepna byla Filadelfia. Pieszo przemierzyl 5o mil do miejscowosci Burlington w stanie New Jersey. Chcial dostac sie na statek plynacy do Filadelfii... Niestety przyszedl zbyt pozno, a nastepny rejs mial byc dopiero za kilka dni... Niedaleko przystani znajdowal sie niewielki dom, gdzie zmeczony i wyczerpany chlopak otrzymal od poczciwej gospodyni schronienie, kolacje i... pierniki. ;)
Revell House albo "piernikowy dom";) zostal zbudowany w 1685 r. i jest najstarszym budynkiem, a takze domem mieszkalnym w New Jersey. Natomiast mieszkancy uroczego miasta Burlington moga snuc opowiesci i tworzyc legendy na temat znamienitego Benjamina Franklina, ktory w ich miescie uzyskal wsparcie... ;)
A ja mam ogromna przyjemnosc, bo natrafilam na kolejny slad tej fascynujacej postaci. ;)

Zycie zamkniete w mozaikach...

2010-12-06T15:14:00.021-05:00

Filadelfia, Magic Garden.

" Poznaje swiat barwami. Calym moim cialem. Wazne sa zmysly. (...) Dotykam, czuje piekno koloru, urode wszystkiego." Isaiah Zagar

Niestrudzenie, od 40 lat, od rana do nocy, Isaiah Zagar pokrywa mury kolorowymi mozaikami, pelnymi roznych szczegolow i zupelnie niezwyklych i niespodziewanych elementow. Wlasny dom i sciany innych budynkow..., 100 domow, 4500 m2. Ekscentryk, pasjonat, tytan pracy, artysta... W mozaikach przedstawia historie swojej rodziny...
Zagar ma 71 lat. Szkole artystyczna - Pratt Institute of Art ukonczyl w Nowym Jorku. W 1968 roku, po okresie sluzby w Korpusie Pokoju w Peru, osiedlil sie wraz z zona Julia w Filadelfii. Mieszka we wschodniej czesci miasta, przy South Street. Swoj dom od gory do dolu zapelnia mozaikami. Nazywa sie to miejsce Magic Garden...

Widzialam film dokumentalny o Zagarze pt.: "We snie", nakrecony przez syna artysty, Jeremiaha. Bardzo pochlonela mnie opowiesc o wrazliwym, niezmordowanym artyscie, moze troche szalonym i wcale nieidealnym, ktorego celem zycia jest realizacja wlasnych wizji... Harmonijny obraz, czasem pelen dramatycznych, czasem smialych scen, efektowne zdjecia, troche animacji, urokliwa muzyka... W zderzeniu z tym pozytywnym odbiorem filmu, tworczosc Isaiaha Zagara nie zachwycila mnie tak bardzo... Moze to nie byl wlasciwy dzien, czas i swiatlo... Pojde jeszcze raz... :)

2010-12-06T15:00:00.002-05:00

Mozaiki Isaiaha Zagara przy South Street w Filadelfii

Historyczna oberza

2010-12-03T11:56:00.009-05:00

City Tavern otwarta zostala w 1773 roku. Urzadzona zostala na wzor londynskiej oberzy. Bylo to bardzo popularne miejsce politycznych dyskusji, towarzyskich spotkan i biznesowych transakcji, nazwane przez Johna Adamsa "najbardziej gentelmenska oberza w Ameryce". ;) Bywali tu Franklin, Jefferson, Washington i inni sygnatariusze Deklaracji Niepodleglosci. Spotykali sie w tym miejscu delegaci na Pierwszy i Drugi Kongres Kontynentalny, takze na Kongres Konstytucyjny. W 1777 roku George Washington mial w City Tavern swoja kwatere glowna.
Oberza funkcjonowala do 1834 roku, kiedy to pozar spowodowal jej czesciowe zniszczenie.
W 1975 roku zostala bardzo wiernie zrekonstruowana i dzis mozna tu zjesc dania, sporzadzone wg oryginalnych receptur z czasow kolonialnych np. ulubione slodkie ziemniaki Jeffersona albo indyka w ciescie Marthy Washington. :)

To nie snieg...!

2010-12-02T17:54:00.005-05:00

Filadelfia, ogrod przy City Tavern. Grudzien 2010 r.
To nie sen, snieg, ani zludzenie...

Bazylika Katedralna sw. Piotra i Pawla w Filadelfii

2010-12-01T08:00:00.002-05:00

Cathedral Basilika of Saints Peter i Paul jest siedziba Archidiecezji Filadelfii i najwiekszym kosciolem katolickim w Pensylwanii.
Budowe swiatyni rozpoczeto w 1846 roku, w 2 lata po natywistycznych zamieszkach antykatolickich, jakie mialy miejsce w Filadelfii. W zwiazku z tym zastosowano specjalne srodki ostroznosci np. wysokosc umieszczenia okien, aby utrudnic demolowanie kosciola... Bazylika ukonczona zostala w 1864 roku. Architektami byli John Notman i Napoleon LeBrun. Freski i inne malowidla scienne sa autorstwa Constantino Brumidi. Swiatynia wzorowana jest na Kosciele San Carlo al Corso w Rzymie.
Kosciol ma majestatyczna fasade, doskonale sklepiona miedziana kopule, marmurowy oltarz glowny, przepiekne witraze i najwieksze w miescie organy na 75 piszczalek... W kosciele moze zmiescic sie 2000 wiernych.
W 1979 roku podczas swojej pielgrzymki do Stanow Zjednoczonych Bazylike Katedralna sw. Piotra i Pawla odwiedzil papiez Jan Pawel II. Fakt ten upamietnia tablica umieszczona w przedsionku kosciola.

2010-12-01T07:55:00.002-05:00

Wiewiorka szara :)

2010-11-30T15:54:00.010-05:00

Wiewiorka szara - ssak z rodziny wiewiorkowatych, z rzedu gryzoni. Zyje we wschodniej czesci Stanow Zjednoczonych i Kanady.
Nie obawia sie przebywac w poblizu czlowieka, jest ciekawska, szybka i zwinna. Czasem bezczelna... ;) Przebywa przede wszystkim na drzewach. Nie zapada w sen zimowy, tylko troche zwalnia tempo... ;) Moze pozostac kilka dni w gniezdzie, gdy nie odpowiada jej pogoda...
Przed II wojna swiatowa wiewiorki szare zostaly sztucznie przeniesione do Wielkiej Brytanii i Wloch. I niestety... Tam gdzie mieszkaja, europejska ruda wiewiorka pospolita staje sie rzadkoscia...

Bielik amerykanski

2010-11-29T09:03:00.015-05:00

Haliaeetus leucocephalus... Bald Eagle... Bielik amerykanski, ptak drapiezny z rodziny jastrzebiowatych, bliski krewny dobrze znanego nam bielika, wystepuje na terenie calej Ameryki Polnocnej. Zyje blisko duzych zbiornikow wodnych, gniazda zaklada na starych drzewach. Dla niektorych szczepow Indian Ameryki Polnocnej jest swietym ptakiem... Zostal uznany za symbol narodowy Stanow Zjednoczonych i odtad stal sie najbardziej rozpoznawalnym ptakiem polnocnoamerykanskim. Wizerunek bielika amerykanskiego trzymajacego w szponach trzynascie strzal i galazke oliwna z trzynastoma listkami, umieszczony na Wielkiej Pieczeci Stanow Zjednoczonych, zostal przyjety przez Kongres Kontynentalny 20 czerwca 1782 roku...
Ale... Zdarza sie, ze i wielcy ludzie maja dziwne pomysly... Benjamin Franklin skrytykowal wybor, nazywajac bielika amerykanskiego "ptakiem o kiepskim charakterze moralnym" ;), proponujac na to miejsce indyka, ktory mialby byc jakoby "duzo bardziej przyzwoity"... ;)

Osiol... ;)

2010-11-28T09:35:00.016-05:00

Bristol, PA. Okazuje sie, ze takie skromne zwierze jak osiol zasluguje na pomnik... ;)
Kanal Delaware sluzyl m.in. do splawiania towarow, przy pomocy idacych brzegiem oslow. Dzialo sie to przed 200 laty...
W Stanach Zjednoczonych osiol jest symbolem ciezkiej pracy. Uwaza sie go za zwierze madre, odwazne i majace silna wole. :) Na te cechy powoluja sie czlonkowie Partii Demokratow USA, ktorej to osiol jest symbolem... ;)

Indyk :)

2010-11-26T09:40:00.009-05:00

W czasie uroczystej kolacji z okazji Dnia Dziekczynienia Amerykanie zjadaja 45 mln indykow!
My mielismy jednego z nich... ;)

Kolonialny cmentarz...

2010-11-24T13:00:00.002-05:00

Na malym cmentarzu przy Kosciele Chrystusa (Christ Church Burial Ground) w Filadelfii znajduje sie miejsce ostatniego spoczynku pierwszego obywatela Stanow Zjednoczonych Benjamina Franklina. A takze czterech innych sygnatariuszy Deklaracji Niepodleglosci - Francisa Hopkinsona, dr Benjamina Rusha, Georga Rossa i Josepha Hewesa.
Cmentarz powstal w 1719 roku. Na 2-akrowej powierzchni pochowano 4 tys. osob z okresu kolonialnego i rewolucji amerykanskiej.
Niestety wiele z tych historycznych nagrobkow rozpada sie, znikaja tez napisy... Wykonywano je z tzw. marmuru pensylwanskiego, materialu, jak sie okazalo juz w polowie XIX wieku, bardzo nietrwalego. W 1864 roku spisano inskrypcje ze wszystkich tablic. Obecnie jeszcze na 1300 nagrobkach mozna odczytac napisy. Z przykroscia sie patrzy na te zniszczenia...
A na plycie nagrobnej Benjamina Franklina lezy wiele centow... Rzucane sa z szacunku dla tego wielkiego czlowieka, a takze dla osobistego szczescia... :) "Time is money"(czas to pieniadz), powiedzial Ben... :)

2010-11-24T12:56:00.001-05:00

Masonic Temple w Filadelfii

2010-11-22T09:40:00.016-05:00

Masoneria, wolnomularstwo, sztuka krolewska. Ruch spoleczny, ktory budzi emocje. U jednych pozytywne - zainteresowanie, chec poznania, czy szacunek, a u innych niezdrowa ciekawosc, niechec i potepienie... W USA przeciwnicy masonerii uwazaja, ze to prawicowa, konserwatywna organizacja, w ktorej dzialaja fanatyczni, zacofani katolicy. Zupelnie odwrotnie niz w Polsce... ;)
Masoni mieli swoj wklad w powstanie Stanow Zjednoczonych. Wielu "ojcow-zalozycieli" bylo wolnomularzami. W tamtych czasach loze masonskie byly jedynymi organizacjami spolecznymi, oprocz tych przykoscielnych. Rewolucje wywolali zwykli obywatele, ale w konstytucji USA zawarto rozwiazania wypracowane przez masonow. Benjamin Franklin, a takze pierwszy prezydent George Washington i wielu nastepnych np. Jefferson, Truman, Roosevelt, byli wolnomularzami. I zalozyciele koncernow automobilowych Walter Chrystler i Henry Ford, takze magnat hotelowy Charles Hilton. Oraz wiele innych wplywowych osob...
Obecnie w Stanach Zjednoczonych jest ok. 2 mln. wyznawcow "sztuki krolewskiej". Liczba ta jednak sukcesywnie sie zmniejsza...

W Filadelfi znajduje sie siedziba najstarszej lozy w USA, Wielkiej Lozy Masonskiej Pensylwanii, The Grand Lodge of Free and Accepted Masons of Pennsylvania. Miejsce to Masonic Temple. Nazwane swiatynia dla podkreslenia wagi i znaczenia tego przybytku. Majestatyczna budowla powstala w 1873 roku. Ogromna brama, przestronny hol i schody, sala bankietowa, gabinet oraz wielkie sale, w ktorych spotykaja sie masoni z poszczegolnych loz. Kazda sala jest inna. Jedna orientalna, druga koryncka, nastepna renesansowa, jonicka, egipska, romanska, gotycka... Kazda ma inny, bardzo bogaty wystroj. Niezmienny jest uklad miejsc w poszczegolnych salach. Od wchodu sa miejsca dla najwazniejszych osob, na srodku miejsce, gdzie skladana jest przesiega, po bokach lawy dla czlonkow lozy. Elementami dekoracji sa symbole wolnomularzy: cyrkiel, slonce, gwiazda, trojkat, oko, litera "G" i wiele innych.

Jest tez biblioteka i muzeum z kolekcja eksponatow dotyczacych "wielkich masonow".
Masonic Temple w Filadelfii jest jedna z nielicznych loz, ktora otwiera swoje podwoje dla turystow. Mozna zobaczyc siedziby masonow w Nowym Jorku, czy Londynie... Podobno inne loze nie udostepniaja swoich domow, nie z powodu masonskiej tajemniczosci, ale dlatego, iz nie maja zbyt wiele do pokazania... ;)

2010-11-22T09:32:00.010-05:00

Jesien w Central Parku

2010-11-18T10:02:00.019-05:00

Central Park. :) Ponownie. ;) Bo jestem nim zauroczona i zafascynowana... ;)
Natura we wspolpracy z czlowiekiem stworzyla rzecz niezwykla i doskonala. :) A poza tym kazdy moze tu znalezc cos dla siebie...
I choc sa w parku niezliczone tlumy ludzi, to nikt sobie nawzajem nie przeszkadza i wlasciwie nie odczuwa sie dyskomfortu z tego powodu...
A my narazie doszlysmy tylko do polowy Central Parku... ;)

Symbol dumy i odwagi narodu polskiego :)

2010-11-18T07:36:00.025-05:00

Niedaleko Metropolitan Museum, w nowojorskim Central Parku stoi ogromny pomnik polskiego krola Wladyslawa Jagielly.

Rzezba odlana z brazu, autorstwa Stanislawa Kazimierza Ostrowskiego, wystawiana byla w 1939 roku w Nowym Jorku. Odbywala sie tu jedna z najwiekszych wystaw swiatowych, nazywana The World of Tomorrow, uroczyscie otwarta 30 kwietnia 1939 roku przez prezydenta Roosevelta. Pomnik stal wowczas przed wejsciem do pawilonu polskiego.
Po wybuchu II wojny swiatowej, polskie dziela sztuki prezentowane na wystawie, zostaly przewiezione do Muzeum Polskiego w Chicago, natomiast Wladyslaw Jagiello pozostal w Nowym Jorku... Prawdopodobnie ze wzgledu na swoje rozmiary... W lipcu 1945 roku Komitet Pomnika Krola Jagielly, majac poparcie rzadu RP na uchodztwie, podarowal rzezbe miastu Nowy Jork. Umieszczono ja w Central Parku... Jako "symbol dumy i odwagi narodu polskiego"... W odslonieciu pomnika uczestniczyl m.in. ostatni konsul II RP Kazimierz Krasicki.
Rzezba stoi na czterometrowym cokole, na ktorym wyryte sa dokonania i zaslugi krola Wladyslawa Jagielly. Po obydwu stronach postumentu znajduja sie napisy "Poland".
Od 2000 r. nowojorska Polonia spotyka sie pod pomnikiem na sniadaniu wielkanocnym... A w lipcu tego roku bardzo uroczyscie obchodzono tutaj 600-lecie bitwy pod Grunwaldem.

Nowy Jork, 6 Aleja, 57 Ulica...

2010-11-17T06:58:00.021-05:00

Ignacy Paderewski po raz ostatni przyjechal do Nowego Jorku 6 listopada 1940 roku. Jak zwykle zatrzymal sie w hotelu Gotham, przy 5 Aleji, 55 Ulicy. Po kilku tygodniach, ze wzgledow finansowych, przeniosl sie do tanszego hotelu Buckingham, znajdujacego sie na rogu 6 Aleji i 57 Ulicy. Tutaj, w niedziele 29 czerwca 1941 roku zmarl, z powodu zapalenia pluc...

Obok wejscia do hotelu Buckingham wisi wykonana w brazie tablica z nastepujacym tekstem:
" Hotel Buckingham byl ostatnim miejscem pobytu Ignacego Jana Paderewskiego, pierwszego premiera Polski, wielkiego pianisty, kompozytora i przyjaciela szesciu amerykanskich prezydentow, ktorego patriotyczne wysilki spowodowaly odzyskanie przez Polske niepodleglosci, po I wojnie swiatowej.
Paderewski zadebiutowal w Carnegie Hall, podczas swojego pierwszego tournee, 17 listopada 1891 r. i do smierci 29 czerwca 1941 r., wnosil znaczacy wklad w zycie kulturalne Nowego Jorku."

Radio City Music Hall

2010-11-16T07:13:00.012-05:00

Budynek Radio City Music Hall nalezy do nowojorskiego Rockefeller Center. Zbudowany w stylu Art Deco, otwarty w 1932 roku, jest jednym z najwiekszych krytych teatrow. Posiada ogromna obrotowa scene i widownie na ponad 6000 miejsc.
Przez 40 lat odbywaly sie tu najwazniejsze premiery filmowe, a takze przedstawienia teatralne. Od 70 lat tradycja jest organizowanie bozonarodzeniowego przedstawienia - Radio City Christmas Spectakular. Od 1979 roku odbywaja sie w Radio City Music Hall wazne wydarzenia kulturalne. Mialy tu miejsce m. in. ceremonie rozdania nagrod Grammy i Tony, a takze recitale wielkich i popularnych artystow. :)

"Jezdziec polski" we Frick Collection

2010-11-15T18:15:00.009-05:00

Sposrod kilkuset obrazow, jakie namalowal Rembrandt van Rijn, ten jest unikalny, poniewaz nie ma odpowiednika tematycznego ani malarskiego w pozostalej tworczosci mistrza.

Obraz powstal w 1655 roku w Amsterdamie i znany jest pod nazwa "Jezdziec polski". Nazywano go tez "Lisowczykiem".
Obraz ten dolaczyl do zbiorow Fricka w 1910 roku, kiedy to zostal kupiony od hrabiego Zygmunta Tarnowskiego. Nalezal do kolekcji Tarnowskich z Dzikowa.

Frick Collection

2010-11-15T10:44:00.013-05:00

Henry Clay Frick

Jedna z najwazniejszych, najciekawszych i najlepszych jakosciowo galerii sztuki na swiecie jest The Frick Collection na Manhattanie, w Nowym Jorku.
Tworca tej kolekcji byl Henry Clay Frick (1849 - 1919), przemyslowiec, magnat stalowy, milosnik sztuki. Przez kilkadziesiat lat zgromadzil wiele bezcennych dziel najlepszych artystow. Malarstwo od XIII wieku po impresjonizm, a tematy obrazow niejednokrotnie niepowtarzalne w zadnych innych pracach artystow. Rzezby, glownie w brazie. Meble i perskie dywany. Renesansowe emalie i wczesna porcelana. Tycjan, Rembrandt, Vermeer, Turner, El Greco, Velazques, Goya... Trudno wymienic wszystkich mistrzow...
Kolekcja znajduje sie w neoklasycystycznej rezydencji, zbudowanej w 1914 r. wg projektu Thomasa Hastingsa. Dom powstal zarowno dla potrzeb rodziny, jak i kolekcji. Wnetrza przypominaja XVIII - wieczne francuskie i angielskie pokoje. Niektore sale poswiecone sa konkretnemu dzielu lub artyscie. Na przyklad jest Pokoj Fragonarda, z cyklem "Postepy milosci", skladajacym sie z 11 obrazow.
Muzeum zostalo otwarte w 1935 roku. Frick pozostawil spory kapital dla fundacji, ktorej celem jest "zachecanie i rozwijanie studiow sztuki na uzytek i pozytek wszystkich, kimkolwiek sa".
Po jego smierci z pozostawionych funduszy i darow publicznych dokupiono ok. 1/3 obecnych zbiorow.
Na sasiedniej ulicy znajduje sie biblioteka, ufundowana w 1920 roku przez Helen Frick, dla uczczenia jej ojca. The Frick Art Reference Library posiada ponad 200 000 tutylow ksiazek i ponad 2000 periodykow poswieconych sztuce europejskiej i amerykanskiej.

2010-11-15T10:37:00.003-05:00

Troche zlota... :)

2010-11-12T17:16:00.007-05:00

Tereny rekreacyjne w Bristolu, PA. Jest coraz piekniej... :)

Czerwien natury...

2010-11-12T13:41:00.008-05:00

Bristol, PA. W ostatnich dniach drzewa rosnace nad Kanalem Delaware zaplonely czerwienia... :)

Pierwsze wodociagi

2010-11-11T13:23:00.012-05:00

Fairmount Water Works w Filadelfii to pierwsze w Stanach Zjednoczonych miejskie zaklady wodociagowe. Powstaly w latach 1819-22 na brzegu rzeki Schuylkill. Zastosowane w nich urzadzenia - pompy, turbiny, mlyny i in., byly bardzo zaawansowane technologicznie, jak na owczesne czasy. Zaklady dostarczaly mieszkancom wode do picia do 1909 r.
Obecnie znajduje sie tu centrum edukacyjne Interpretive Center i restauracja Water Works Restaurant & Lounge.
W 1976 roku Fairmount Water Works wpisane zostaly do rejestru zabytkow.

Klamerka do bielizny ;)

2010-11-09T18:52:00.007-05:00

"Clothespin" autorstwa szwedzkiego rzezbiarza Claesa Oldenburga stoi przed kompleksem wiezowcow Centre Square w samym centrum Filadelfii, naprzeciwko ratusza.
Parunastometrowa rzezba zostala wykonana w ramach programu "procent dla sztuki" (percent for art). Wedlug tego programu niewielki procent kazdej inwestycji musi zostac przeznaczony na sztuke. Uczestniczy w nim wiele miast swiata.

Ile trzeba miec poczucia humoru i dystansu, zeby umieszczac w centrum metropolii tego typu rzezby? ;)

Philadelphia Museum of Art

2010-11-08T17:34:00.020-05:00

Pewnego pieknego, slonecznego, listopadowego dnia udalo mi sie obejsc Filadelfijskie Muzeum Sztuki nieomal naokolo... ;)
A rezultat jest powyzej... ;)

Miasto Braterskiej Milosci :)

2010-11-08T12:35:00.015-05:00

Philadelphia, The City of Brotherly Love, miasto braterskiej milosci. Nazwa odpowiada panujacej tu atmosferze... A pomnik slowa "milosc" znajduje sie w samym centrum, tuz obok ratusza. :) Takze na kampusie UPenn... :) Kiedys nazywano to miasto Atenami Ameryki, z powodu bliskiego dostepu do oceanu, ktory otwieral okno na swiat...
Filadelfia jest jednym z najbardziej zroznicowanych etnicznie amerykanskich miast. Wiekszosc mieszkancow stanowia Afroamerykanie. Wielu z nich to potomkowie zbieglych niewolnikow, ktorzy przybyli tu po wojnie secesyjnej. Duza grupe stanowia Latynosi, glownie z Puerto Rico. Wielu jest Azjatow, Wlochow, Irlandczykow i in. Biala ludnosc to ok. 40 % ogolu mieszkancow.
Filadelfia uwazana jest za miasto tolerancyjne i liberalne. Jej mieszkancy wybrali pierwszego w historii czarnego burmistrza. Znajduje sie tu African American Museum, najlepsze w kraju muzeum poswiecone historii i kulturze amerykanskich Murzynow.
Jednak, zeby zachowac obiektywizm, to trzeba powiedziec, ze i tu zdarzaja sie walki na tle rasowym, w wyniku ktorych gina ludzie, sa pozary i zniszczenia... W latach 30-tych ubieglego stulecia miasto mialo zla opinie z powodu brudu. Bylo nazywane Filthadelphia (filthy - brudny). Gruntowna odnowe przeszlo w czasie obchodow 200 rocznicy powstania Stanow Zjednoczonych w 1976 roku.

2010-11-08T12:00:00.003-05:00

Skarbnica kolorow

2010-11-04T10:50:00.016-04:00

Wydawalo mi sie, ze najpiekniejsza jesien jest w Polsce. Przeciez mowimy dumnie - "polska zlota jesien"! ;) Tylu poetow zachwycalo sie "ogrodami rudej jesieni" (E. Stachura), "dniem w kolorze sliwkowym" (L. Dlugosz), czy "mimozami, ktorymi jesien sie zaczyna, zlotawa, krucha i mila" (J.Tuwim). :) Jak tu nie wierzyc poetom...? ;)
Okazuje sie jednakowoz, ze w innych krajach, a nawet kontynentach tez jest pieknie... ;) Jesien w amerykanskich stanach Pensylwania, New Jersey i Nowy Jork ma wiele barw - od jasno-zoltych, poprzez pomaranczowe, czerwone, az do bordowych i ciemno-brazowych. Blekitne niebo, rzadko padajacy deszcz... Zachwycajaca paleta cieplych kolorow, polyskujacych w delikatnych promieniach slonca...
Czeslaw Milosz napisal:

"O pazdzierniku
Jestes moja prawdziwa miloscia
Miesiacu zurawiny i czerwonych klonow
Gesi lecacych w czystym powietrzu
od zatoki Hudsona,
schnacych powojow i przywiedlych traw. (...)"

I jak tu nie zgodzic sie z poeta...? ;)

2010-11-04T10:22:00.002-04:00

Serce Ignacego Paderewskiego

2010-11-03T12:02:00.022-04:00

Ignacy Paderewski (1860-1941) - wirtuoz i kompozytor, maz stanu, polityk i dyplomata, dzialacz niepodleglosciowy i filantrop. Jedna z najwybitniejszych i najwazniejszych postaci w historii Polski, a takze najbardziej znanych i rozpoznawalnych na swiecie. Jego zywot dla wielu byl zrodlem nadziei, otuchy i madrosci. Z woli historii stal sie takze duma Polonii Amerykanskiej.
Po raz ostatni przyjechal do USA w 1940 r., jako emisariusz narodowy, aby mobilizowac na rzecz Polski opinie swiatowa i polonijna. Zmarl 29.06.1941 r. w Nowym Jorku, po wielu miesiacach wyczerpujacych juz dla starego czlowieka konferencji, przemowien, rozmow, debat i podrozy. Pochowany zostal z najwyzszymi amerykanskimi honorami na cmentarzu Arlington w Waszyngtonie. W 1992 roku, w 51 rocznice smierci cialo Ignacego Paderewskiego przewiezione zostalo do Polski i uroczyscie zlozone w Bazylice Archikatedralnej pw. Meczenstwa sw. Jana Chrzciciela w Warszawie.

Dlugo nikt nie wiedzial o sercu Paderewskiego. Nawet o tym, ze oddzielono je od ciala... W 1959 r. zupelnie niezwyklego odkrycia na nowojorskim cmentarzu Cypress Hill dokonal Henryk Archacki, wydawca, dziennikarz, grafik, dzialacz i milosnik Polonii. Na jednej z niszy mauzoleum widniala marmurowa plyta z nazwiskiem, imieniem oraz datami urodzin i smierci wielkiego Polaka.

Po ustaleniu faktow okazalo sie, ze tuz przed smiercia Ignacy Paderewski zostawil swojej siostrze Antoninie Wilkonskiej polecenie, aby cialo jego pochowano w wolnej Polsce, natomiast serce pozostawiono w Ameryce. Tak tez uczyniono. W zakladzie pogrzebowym Jana Smolenskiego usunieto serce, zabalsamowano je i czekano na dalsze dyspozycje. Tych nie bylo... Bowiem 4 miesiace po smierci Paderewskiego, umarla jego siostra... W grudniu 1945 r. wlasciciel zakladu podjal decyzje o umieszczeniu serca na cmentarzu Cypress Hill. Poniewaz sprawa nie zostala naglosniona, a w 1953 r. Jan Smolenski zmarl, nikt o niej nie wiedzial, az do owego odkrycia...
Jeszcze dlugi czas urna z sercem Paderewskiego pozostala w dawnym miejscu... Poszukiwano miejsca godnego i bliskiego sercu Polonii... Najdoskonalsza okazala sie - Amerykanska Czestochowa w Doylestown w Pensylwanii.
29 czerwca 1986 r. dobiegla kresu wedrowka serca wielkiego Polaka. Zlozone w urnie-plaskorzezbie, wykonanej przez rzezbiarza Andrzeja Pitynskiego, uroczyscie zostalo umieszczone na marmurowej scianie Narodowego Sanktuarium Matki Boskiej Czestochowskiej, duchowej stolicy Polonii... W Ameryce... Tak jak sobie zyczyl... W kraju, ktory pokochal...

Kawalek Polski...

2010-11-01T10:17:00.024-04:00

"Tu jest kawalek Polski", tak mowia o Amerykanskiej Czestochowie Polacy mieszkajacy w Stanach Zjednoczonych.
1 listopada jest w USA normalnym dniem pracy, wiec w niedziele 31 pazdziernika, w przeddzien Wszystkich Swietych zjawily sie w Amerykanskiej Czestochowie tysiace ludzi, ktorzy przyjechali nieraz z bardzo odleglych zakatkow kraju, aby pomodlic sie na grobach swoich bliskich.
W specjalnej kaplicy zaplonely niezliczone ilosci zniczy za dusze tych zmarlych, ktorzy spoczywaja w Ojczyznie...
Wczesniej wszyscy uczestniczyli we mszy, a nastepnie wyruszyli w uroczystej procesji na cmentarz.
W nekropolii tej pochowanych jest ponad 7 tys. Polakow z calych Stanow Zjednoczonych. Jest to najwiekszy polonijny cmentarz.

Po raz pierwszy w zyciu, w tym swiatecznym dniu, jestem z dala od grobow mojej rodziny... Wiec rozumiem tych wszystkich, ktorzy tak licznie przybyli.
Odczuwam zal i wspolczucie... Patrzylam na ludzi o slowianskich rysach, mowiacych po polsku, w wiekszosci skromnie ubranych, niektorych nawet w pseudo-ludowe stroje i myslalam - dlaczego? Dlaczego musza tesknic, dlaczego dopiero na obczyznie objawia sie patriotyzm i duma z kraju, dlaczego wyjechali...? Zapewne rozne byly powody emigracji, jak rozne sa losy ludzkie... Byc moze niektorzy mogliby wrocic... Ale jednak pozostaje zal...

Halloween

2010-10-31T08:52:00.010-04:00

Duchy, upiory i inne strachy, czarownice i wiedzmy, snujace sie po ulicach, domy i ogrody, jak z horrorow - to normalny widok 31 pazdziernika w Stanach Zjednoczonych. Choc Halloween ma obcy rodowod, dzis jest jak najbardziej amerykanskie.
Tego dnia trwaja nieustanne zabawy i psoty. Poprzebierane dzieci wedruja od domu do domu z zawolaniem "Trick or treat" (psikus albo poczestunek) ;) i dostaja wczesniej przygotowane przez gospodarzy slodycze. Zarowno wsrod dzieci, jak i doroslych popularne sa zabawy, bale i pochody przebierancow, inscenizowane sa tzw. straszne farmy i organizowane wrozby.
Najslynniejsze i najbardziej barwne sa parady w Greenwich Village w Nowym Jorku, a takze w San Francisco.
Kolorami Halloween jest czarny i pomaranczowy, a symbolami - wydrazona dynia, ze swiatelkiem w srodku, nietoperze, pajaki, czarownice, szkielety itp.

2010-10-31T08:00:00.003-04:00

Polonica w Katedrze sw. Patryka

2010-10-29T15:12:00.014-04:00

W 1979 roku Jan Pawel II zlozyl wizyte w Katedrze sw. Patryka w Nowym Jorku, co upamietnia popiersie papieza, umieszczone przy wejsciu do swiatyni.

1 maja 2005 roku kardynal Edward Egan dokonal uroczystego poswiecenia kaplicy Matki Boskiej Czestochowskiej. Znajduja sie w niej takze wizerunki szesciu polskich swietych.

Katedra sw. Patryka

2010-10-29T13:25:00.016-04:00

Katedra sw. Patryka jest siedziba archidiecezji Nowego Jorku i najwieksza neogotycka swiatynia na terenie Ameryki Polnocnej.
Budowla, projektu Jamesa Renwicka, ukonczona zostala w 1878 r. Srodki na budowe pochodzily od 103 bogatych mieszczan, z ktorych kazdy ofiarowal po 1000 dol., sume wowczas niemala... Reszte uzbierano ze skladek biednych imigrantow, w wiekszosci pochodzenia irlandzkiego. Kosciol wykonany zostal z bialego marmuru. W 1888 roku dobudowano dwie wysokie, 100 - metrowe wieze.
Uwage zwracaja - ogromna, przepiekna brama wejsciowa z brazu, wazaca 9 ton, organy, mierzace 8 metrow, ktore wydaja dzwieki z prawie 10.000 piszczalek, Pieta, trzy razy wieksza od slynnej rzezby Michala Aniola, stacje drogi krzyzowej z 1893 roku, kaplica Najswietszej Marii Panny (Lady Chapel) i wiele innych...
W krypcie swiatyni spoczywa 8 nowojorskich arcybiskupow.
W 1976 roku Katedra sw. Patryka zostala wpisana do rejestru zabytkow.

Wielkosc, strzelistosc formy i piekno swiatyni robi ogromne wrazenie. Takze jej wspolczesne usytuowanie - wsrod nowoczesnych wiezowcow...
Bardzo poruszyl mnie polski akcent w tym najwazniejszym katolickim kosciele Nowego Jorku... :) Nie spodziewalam sie, ze w tej na wskros amerykanskiej swiatyni zobacze kawalek historii Polski...

2010-10-29T13:20:00.003-04:00

Yellow Cab

2010-10-27T09:03:00.013-04:00

Zolte taksowki sa kolejna ikona Nowego Jorku. Kraza wokol nich rozne mity... Staly sie takze tematem studiow uniwersyteckich. ;) Ponoc sa drogie, trudno je zlapac i ciagle tkwia w korkach. ;)

Po Nowym Jorku jezdzi 13 tys. licencjonowanych taksowek. Kierowcow, z reguly imigrantow, jest natomiast ponad 40 tys. Zmiana trwa 12 godz. Aby otrzymac koncesje nie trzeba wiele - prawo jazdy, prawo legalnego pobytu i ... znajomosc angielskich liczebnikow... ;)
Kazda autentyczna taksowka ma zamontowany z przodu maski oficjalny medalion, wewnatrz jest plyta oddzielajaca kierowce od pasazerow, na dachu 2 oznaczenia swietlne. No i zolty kolor...
Od 2009 r. wszystkie nowojorskie taksowki sa zobowiazane do przyjmowania kart kredytowych.

Ile taksowek jest na tym zdjeciu? ;)

Weekend w Central Parku

2010-10-26T20:22:00.009-04:00

Pewna pazdziernikowa sobota w nowojorskim Central Parku. :) Wypoczynek, spacer, nikt sie nie spieszy... :)

Rockefeller Center

2010-10-26T09:54:00.015-04:00

W 1987 r. Rockefeller Center zostalo uznane za zabytek. Nazywa sie je "sercem Nowego Jorku".
Jest to kompleks 19 budynkow w stylu Art Deco, wybudowany ze szkla, stali i kamienia, o lacznej powierzchni 89.000 m2. Powstal on w latach 1932-1940 z inicjatywy i funduszy Johna D. Rockefellera, na miejscu ogrodu botanicznego Columbia University.
W budynkach znajduja sie biura, restauracje, hotele, sklepy, ogrody...
Najwazniejszy gmach to General Electric Building, o wys. 259 m, 70 pietrach i bardzo szczuplej sylwetce, ktora miala ulatwic dostep swiatla dziennego do kazdego stanowiska pracy. :) Na dachu GE Building znajduje sie taras widokowy Top of the Rock, a przed nim Lower Plaza, ze zlotym Prometeuszem, fontanna i ponad 200 masztami, na ktorych powiewaja flagi panstw czlonkowskich ONZ i poszczegolnych stanow Ameryki. Podczas swiat narodowych na kazdym z tych masztow zostaje umieszczana flaga USA. :) W zimie w Lower Plaza pojawia sie malutkie, romantyczne lodowisko i ogromna, roziskrzona tysiacem swiatelek choinka. :)

Rockefeller Center jest najwiekszym tego typu kompleksem na swiecie. Wg. znawcow jest to arcydzielo nowoczesnej architektury.
Spotykaja sie tu zarowno nowojorczycy, jak i ogromne tlumy przyjezdnych... :)

2010-10-26T09:48:00.003-04:00

Nowy Jork - Grand Central Terminal

2010-10-25T19:26:00.006-04:00

W 1871 r. komandor Cornelius Vanderbilt, wykupiwszy wszystkie koleje miejskie, otworzyl przy 42 ulicy na Manhattanie stacje kolejowa. Wielokrotnie przebudowywana, w koncu okazala sie zbyt mala i musiala zostac zburzona. Obecny budynek pochodzi z 1913 r. i jest klejnotem architektury w stylu Beaux Arts.

Grand Central Terminal jest jednym z symboli Nowego Jorku.
Gigantycznych rozmiarow stacja kolejowa wybudowana zostala na platformach nad torami kolejowymi. Posiada rozwidlenia oddzielajace ruch pieszy, samochodowy i kolejowy. 51 km torow, tuneli i sklepionych pomieszczen.
Najwieksze wrazenie robi ogromna hala dworcowa, w ktorej dominuja trzy lukowate, wielkie okna, o wysokosci 23 m, ogromne schody i sklepienie z 2500 gwiazdami na zielonkawo-niebieskim tle, do wykonania ktorego inspiracja byl sredniowieczny manuskrypt.
Nad glownym wejsciem znajduje sie rzezba Merkurego.
Grand Central Treminal jest najwieksza stacja kolejowa na swiecie i codziennie przewija sie przez nia pol miliona osob!

Przepiekny obiekt! Zapiera dech w piersiach. Po wejsciu trzeba chwilke ochlonac, zeby moc sie skupic na poszczegolnych elementach tego ogromnego budynku.
Ponoc nie mozna tego miejsca nazywac dworcem, czy stacja. To jest Grand Central Terminal.

2010-10-25T19:24:00.002-04:00

Duchy, upiory i inne strachy... ;)

2010-10-22T15:17:00.017-04:00

Niektorzy sa juz przygotowani do Halloween. ;)

Juz 2 tys. lat temu 31 pazdziernika obchodzono najwazniejsze celtyckie swieto konca lata, zwane Samhain. Uwazano, ze tego dnia kraza po swiecie duchy zmarlych, pokutujacych za swoje grzechy... Wierzono, ze dusze te chca wejsc w ciala zywych. Aby temu zapobiec przebierano sie i przywdziewano rozne straszne maski. Tanczono wokol ognisk, robiac duzo halasu, aby odpedzic duchy jak najdalej od domostw. W domach natomiast gaszono swiatlo, aby wygladaly na niezamieszkale, a na zewnatrz wystawiano pozywienie dla duchow.
W drugiej polowie XIX wieku zwyczaj obchodow Halloween przybyl do Ameryki wraz z irlandzkimi emigrantami. Przekazywany z pokolenia na pokolenie ulegal metamorfozom i modyfikacjom, aby w koncu przybrac rozmiary istnego narodowego szalenstwa.

Ale o tym bedzie we wlasciwym czasie... ;)

Barwy jesieni

2010-10-21T16:46:00.008-04:00

Tym razem przyjechalam do USA w samym srodku jesieni. Pogoda jest przepiekna. :) Temperatura jest umiarkowana, a delikatne promienie slonca oswietlaja roslinnosc w zielono - zoltych, zlocisto - brazowych i czerwonych barwach. No i ten zapach... Zeschlych lisci, ziemi i slonca... Jesieni czar... :)
Domy w malych miasteczkach i na przedmiesciach sa wystrojone w odswietne szaty. Zadziwia ogromna ilosc roznokolorowych chryzantem, poustawianych w doniczkach lub posadzonych doslownie wszedzie. Obok budynkow miejskich, biur, domow mieszkalnych, kosciolow, pomnikow i w parkach. Nawet w bazie wojskowej, obok czolgow, czy armat rosna sobie kolorowe chryzantemy. Jakze malo powazny i grozny jest to widok! ;)
No i dynie... Male, duze, wymalowane lub powycinane. :) Wience z lisci i roznych plodow ziemi, a takze inne elementy dekoracji jesiennej.
Taki jest tu obyczaj. Ale zastanawia mnie, ile w tym wszystkim jest przywiazania do tradycji, a ile bezpretensjonalnosci i radosci zycia Amerykanow, a ile zwyklego kiczu...

2010-10-21T16:12:00.003-04:00

Duma...?

2010-10-20T12:36:00.013-04:00

Na jednej z glownych ulic miasteczka, zaskoczyl mnie widok flag - polskiej i amerykanskiej, powiewajacych obok siebie, przy wejsciu do jakiegos lokalu. Miejsce to okazalo sie Salonem Tatuazu, a jeden z wlascicieli Polakiem.

Amerykanie bardzo czesto wywieszaja swoje flagi. My powoli uczymy sie tego... Amerykanie sa dumni ze swojego kraju. Nie maja kompleksow, akceptuja swoja historie, szanuja ja, nie uprawiaja martyrologii. Zyja terazniejszoscia i patrza w przyszlosc...
Co kieruje czlowiekiem, ktory w obcym kraju zaznacza przynaleznosc do swojego narodu. Patriotyzm? Nostalgia i tesknota? A moze jednak duma?

2010-10-19T16:00:00.002-04:00

Jestem :)

2010-10-19T14:43:00.008-04:00

Po 9 miesiecznej przerwie znowu pojawilam sie w USA.
Witam wszystkich pieknie i zapraszam do wspolnego podrozowania i poznawania... :)
Jestem tu po raz trzeci. Byc moze amerykanski swiat widziany przeze mnie 1,5 roku temu po raz pierwszy, pokaze mi sie teraz w innym swietle...? Moze niektore rzeczy nie beda robily na mnie tak silnego wrazenia? A piekne obrazy zmienia swoje oblicze... Albo te nieatrakcyjne wypieknieja... ;) Zobaczymy... :)

Pozegnanie

2010-01-14T18:48:00.014-05:00

Dziekuje wszystkim, ktorzy zechcieli towarzyszyc mi w odkrywaniu Ameryki... ;) Niezmiernie bylo mi milo slyszec slowa uznania od przyjaciol Ilony... :) I cieszylo mnie niecierpliwe oczekiwanie moich przyjaciol na kolejne posty... :) Byla to ogromna motywacja i stymulacja do dzialania... :) Bardzo pieknie dziekuje!!! :)

A narazie znowu zawieszam bloga...

Do zobaczenia w Krakowie, albo gdzies w innym miejscu ... :)

Murale...

2010-01-14T18:03:00.016-05:00

W Filadelfii od 1984 roku wdrazany jest specjalny Mural Arts Program. Te przepiekne obrazy na murach poruszaja tematy historyczne, kulturalne, obyczajowe i ubarwiaja zaniedbane dzielnice... Mozna je tez spotkac w centrum miasta... Murale stanowia alternatywe dla huliganskiego graffiti... Program ten jest tez forma resocjalizacji mlodziezy z roznych patologicznych kregow. Uczestniczy w nim lokalna spolecznosc i artysci.

To tylko taka krotka wzmianka i zapowiedz tematu... ;) A rozwiniecie nastapi, podczas mojej nastepnej wizyty w USA... :)

Bylam tutaj prawie dwa miesiace, a wydaje mi sie, jakby to byly dwa tygodnie... W najblizsza sobote wracam do kraju... Spedzilam cudowny, rodzinny, swiateczny czas... Ale czas wracac do domu...

2010-01-14T17:54:00.002-05:00

Pennsylvania Hospital w Filadelfii

2010-01-12T11:46:00.012-05:00

Pennsylvania Hospital, pierwszy amerykanski szpital, powstal w 1751 roku z inicjatywy dwoch przyjaciol dr Thomasa Bonda i Benjamina Franklina dla "chorych biedakow i oblakanych, krazacych po ulicach Filadelfii". Idea zrodzila sie w glowie lekarza, natomiast Franklin ja podjal i zdobyl fundusze na realizacje pomyslu... Szpital niosl pomoc mieszkancom wszystkich 13 kolonii.

Pierwszy budynek zostal zbudowany w 1755 roku i sluzy chorym do dzis. Czesc tego historycznego miejsca zostala udostepniona zwiedzajacym.

Na pierwszym pietrze znajduje sie biblioteka. Piekny pokoj, z ciemnymi szafami bibliotecznymi, w ktorych stoi 13 tys. naukowych ksiag z dziedziny medycyny, botaniki, zielarstwa itp. od XV wieku poczawszy. Pomoce naukowe, ogromny stol i ta niezwykla aura starych ksiag roztaczajaca sie wokol... Pierwsza biblioteka medyczna...

Na drugim pietrze jest amfiteatr operacyjny. Duza, okragla sala, wokol 3 poziomy galerii, na srodku stol operacyjny, a nad nim duze okno - swietlik i wiszaca lampa na swiece. Tutaj od 1804 do 1868 roku, w dziennym swietle, tj. w godz. 11 - 14, przeprowadzano operacje, ktore byly obserwowane przez lekarzy, studentow i innych ludzi. Warto zaznaczyc, ze znieczulenia w tym szpitalu zaczeto stosowac dopiero od 1846 roku...

Na jednej ze scian szpitala umieszczone sa tabliczki z nazwiskami lekarzy - rezydentow, od poczatku istnienia instytucji do czasow obecnych. Tysiace nazwisk...

Jest tu tez piekny, duzy ogrod, w ktorym znajduje sie pomnik Williama Penna, a takze ogrodek zielarski. Idea powstania tego drugiego powstala juz w 1774 roku. Chciano hodowac rosliny, aby moc je podawac chorym. Jednak rozne koleje losu nie pozwolily na realizacje tego pomyslu. Dopiero po 200 latach zrealizowano te idee wg XVIII wiecznych planow... :)

2010-01-12T11:33:00.001-05:00

Aleja Broadway, "Chicago" i koszmarni widzowie...

2010-01-10T20:46:00.022-05:00

Nowy Jork, jak wiekszosc amerykanskich miast, ma regularna siatke ulic. Jednak z tego porzadku wylamuje sie Broadway, ktora wije sie jakby wytyczyla ja natura, a nie urbanisci. Ponoc jest w tym ziarno prawdy. Uwaza sie, ze w miejscu tej ulicy byla droga, ktora przemieszczali sie Indianie. A biegla ona wsrod bagien i mokradel, jakich pelna byla wyspa (obecny Manhattan). Pozniej holenderscy kolonisci wykorzystali istniejacy trakt i nazwali go Breede weg (szeroka droga).
W srodkowej czesci aleji Broadway znajduja sie liczne teatry musicalowe, stanowiace centrum teatralne Stanow Zjednoczonych. Rowniez Teatr Ambassador. :) A w nim musical "Chicago", z muzyka Johna Kandera, na podstawie ksiazki Freda Ebba i Boba Fosse! :) Takze choreografie przygotowal sam legendarny Bob Fosse. "Chicago" mialo premiere w 1975 roku i 936 przedstawien. Spektakl powrocil na Broadway w 1996 roku i jest grany do dzis... Od pierwszych taktow muzyki wprowadzeni jestesmy w szalone lata dwudzieste... Duszny bar, namietnosc, seks, zbrodnia, korupcja... Doskonale wyraziste postaci glownych bohaterow, porywajace glosy, gibkie ciala tancerzy... Do tego muzyka i swiatlo... Piekna adaptacja. Zupelnie inna niz nagrodzony wieloma Oskarami film Roba Marshalla. Obie wersje sa doskonale i nie mozna ich porownac. Obie trzeba podziwiac.
Sam teatr jest malo ciekawy, niezbyt duzy, troche juz zniszczony. No i widzowie... Nie wiem, czy to przypadek, czy norma? Wiekszosc ludzi zasiadla w fotelach w paltach lub trzymala je na kolanach, a stroje wielu osob byly bardzo codzienne. Ale najgorsze w tym bylo to, ze nim wybrzmiala ostatnia nuta utworu zamykajacego musical, granego przez zespol muzyczny, wiekszosc osob juz stala i wychodzila...! Wczesniej pozegnalismy gromkimi brawami aktorow, natomiast muzycy nadal pozostawali na scenie...

2010-01-10T20:30:00.001-05:00

Times Square - centrum metropolii

2010-01-10T19:29:00.006-05:00

Times Square w Nowym Jorku znajduje sie na skrzyzowaniu ulic, miedzy Broadway'em a 7 Aleja, a rozciaga sie z polnocy na poludnie przez 6 kolejnych ulic, od 42 do 47, dajac wydluzony wrzecionowaty ksztalt. Poczatkowo nazywal sie Longacre Square. Obecna nazwa istnieje od 1904 roku. Wtedy tez pojawila sie na placu pierwsza elektryczna reklama, zapoczatkowujaca tradycje olbrzymich billbordow i neonow, ktore staly sie znakiem rozpoznawalnym Times Square. Plac ten nie tylko stanowi skupisko teatrow, ale sam jest najwiekszym teatrem Nowego Jorku, polyskujacym tysiacem swiatel, umieszczonych na wznoszacych sie ku niebu drapaczach chmur. Jest to jedna z ikon Nowego Jorku. Centrum swiatowej mody i handlu. A magia tego miejsca przyciaga wielu artystow.

Na Times Square znajduje sie terminal Lincoln Higway, pierwszej drogi biegnacej przez cala Ameryke. Tu sie zaczyna, a konczy w Parku Lincolna w San Francisco i ma 5454 km dlugosci!

Od 1907 roku w Noc Sylwestrowa na placu gromadza sie ludzie, aby wspolnie swietowac i obserwowac ogromna kule, ktora opuszczana w dol, odlicza sekundy pozostale do konca starego roku.

Podobno, kto byl w Nowym Jorku, a nie widzial Times Square w nocy, ten nie poznal smaku tego miasta... Ja mam mieszane uczucia... Miejsce to jest tak rozne od tego co znam i jest mi bliskie, ze az nierealne... Wielkie kolorowe reklamy, oswietlajace przestrzen... Tlumy ludzi... Marketing i dolar... Kicz i tandeta... Ale jest w tym jednoczesnie jakas magia i urok i przyciaganie...

2010-01-10T19:24:00.003-05:00

Chinska dzielnica w Filadelfii

2010-01-08T10:18:00.009-05:00

Pierwsi osadnicy chinscy pojawili sie w USA w 1840 roku. Powstanie filadelfijskiego Chinatown datuje sie na 1860 rok, kiedy to zalozony zostal pierwszy azjatycki biznes, pralnia Lee Fonga.
Dzielnica chinska ma swoje miejsce prawie w centrum miasta. Na niewielkim obszarze znajduje sie 50 azjatyckich restauracji, rozne sklepy, koscioly, buddyjska swiatynia, bank... A takze szkoly, centrum kulturalne, biura i lokalne zaklady... Zamieszkuja tu ludzie, ktorych korzenie sa w kilku azjatyckich krajach, w Chinach, Japonii, Korei, Wietnamie i in. Niektore domy maja fasady zbudowane w stylu orientalnym. Atrakcja jest piekna brama Friendship Gate, ktorej pierwowzor znajduje sie w miescie Tianjin. Male uliczki brudne i zaniedbane, glowne w miare czyste...

Inny swiat...? Chinskie napisy, azjatyckie rysy twarzy, wschodnie towary w sklepach, figurki, flakony... Zapach, dochodzacy z licznych restauracji ... Nie czulam jednak, aby to miejsce bylo odosobnione i oderwane od Filadelfii...

2010-01-08T08:43:00.002-05:00

Benjamin Franklin - prywatnie...

2010-01-07T16:56:00.018-05:00

Anegdota mowi, ze Benjamin Franklin urodzil sie w Filadelfii w wieku lat 17. ;) Jego biografie okresla sie mianem spelnienia amerykanskiego snu - od biedaka do bogatego, wplywowego, szanowanego obywatela. Do Filadelfii przybyl w 1723 roku... Wtedy tez poznal swoja przyszla zone Deborah Read. Ozenil sie z nia w 1730 roku i byli szczesliwym malzenstwem przez 43 lata. Mieli dwoje dzieci - corke i synka, ktory bardzo wczesnie umarl. Trzeci, a wlasciwie pierwszy, najstarszy syn Franklina jest dzieckiem nieslubnym. To wersja oficjalna. ;) Bo mowi sie, ze jednak jest on synem Deborah. Tylko za wczesnie po slubie sie urodzil... ;)

Slynne zlote mysli Benjamina Franklina dotycza tez malzenstwa. Oto dwie z nich: "Miej oczy szeroko otwarte przed zawarciem malzenstwa, albo przymknij je po slubie" i "Gdzie jest malzenstwo bez milosci, tam bedzie milosc bez malzenstwa". :)

Franklin byl niezbyt urodziwy, ale mial bardzo wiele wdzieku i ogromne poczucie humoru. Kobiety go uwielbialy... :) A po smierci zony stal sie prawdziwym flirciarzem. ;)

W jego pogrzebie w 1790 roku wzielo udzial ponad 20 tys. ludzi.

W Filadelfii, jedna z najwazniejszych pamiatek po Benjaminie Franklina jest miejsce gdzie mieszkal - Franklin Court. Jego dom w 1812 roku zostal zburzony. Pozostalo oryginalne wejscie i fragmenty fundamentow... Na dziedzincu stoi teraz rekonstrukcja - "dom - widmo", zaprojektowany przez Roberta Venturiego. Obok sa dokladne opisy tego miejsca w czasie, gdy mieszkala tu rodzina. Sa tez plyty z wyrytymi wypowiedziami, zarowno Benjamina, jak i Deborah. Zrekonstruowana zostala takze poczta. Jest ona jedynym, czynnym biurem pocztowym w stylu kolonialnym i wyglada dokladnie tak, jak wtedy, gdy Franklin byl dyrektorem generalnym poczty. Obok, w podziemiach znajduje sie muzeum poswiecone pamieci tego wielkiego czlowieka.

2010-01-07T16:25:00.001-05:00

Obyczaje, czyli zimowe nog ubieranie... ;)

2010-01-05T09:51:00.012-05:00

W tym roku zima na wschodzie Stanow nie jest zbyt uciazliwa. Temperatura powietrza oscyluje wokol zera stopni, wahajac sie raz w jedna, raz w druga strone, czesto swieci slonce, deszcz pada, ale nie w nadmiarze, a porzadny snieg spadl tylko raz i lezal tylko przez tydzien, topiac sie powoli... Przykry jest, czesto wiejacy, silny i zimny wiatr... Nie jest wiec bardzo mrozno, ale cieplo tez nie jest... Wydaje sie, ze taka pora roku, dosc chlodna, zobowiazuje nas do odpowiedniego stroju. I tak tez czyni wiekszosc ludzi. Zdarzaja sie jednak wyjatki. Na tyle czeste, ze zauwazalne. A chodzi o rzecz zwykla bardzo i powszechna dla kobiet - mianowicie o rajstopy... ;) I cieple buty... ;) Duza czesc amerykanskich kobiet nie ubiera ich wcale. Widok pani w cienkiej sukience, z golymi nogami i w sandalach na szpilce moze zaszokowac! Zwlaszcza, jezeli jest to Boze Narodzenie. ;) Albo w szpilkach, czy nawet botkach, ubranych na nogi bez rajstop. Dzinsy i baleriny o tej porze roku sa tu rzecza normalna i zwykla... Nie powinnam sie takiemu zjawisku juz dziwic. ;) Bo tyle razy je widzialam...;) Prawda jest, ze wszedzie dziala tu ogrzewanie, w samochodzie, pociagu, domu, biurze, sklepie, kosciele... Ale czasem trzeba przejsc jakis kawalek drogi pieszo, albo zaczekac na spozniajacy sie pociag... A wtedy chyba sie marznie... A moze nie...??? ;)

No coz..., pochodze z innego kraju, a na dodatek mam tradycyjne poglady, pewnie troche przestarzale... ;) A moze nie... ??? ;)

Free Library - Biblioteka Publiczna w Filadelfii

2010-01-02T15:53:00.009-05:00

Free Library of Philadelphia powstala w 1894 roku z inicjatywy Williama Peppera. Poczatkowo dzialala w trzech pokojach w Ratuszu. Potem zmieniala lokalizacje, aby w 1927 roku zlozyc swoje zbiory w pieknym gmachu przy Benjamin Franklin Parkway. Wsparl ja na poczatku XX wieku takze Andrew Carnegie, przeznaczajac na te biblioteke 1,5 mln dolarow. Warto nadmienic, ze ten milioner-filantrop, swoim programem "Carnegie libraries" przyczynil sie do zalozenia 2500 bibliotek publicznych na calym swiecie. :)

Free Library posiada 54 filie. Jej zbiory licza ponad 7 mln pozycji, w tym ok. 2,3 mln ksiazek dla doroslych, ok. 1,3 mln ksiazek dla dzieci i mlodziezy, 1,2 mln zbiorow audio, 2 mln mikroform.

Z uslug biblioteki korzysta rocznie 500 000 klientow, odwiedzin jest ok. 7 mln. Czynna jest przez caly tydzien, takze w niedziele...

Ciekawostka jest fakt, ze w dziale dzieciecym jest wyodrebniona literatura obcojezyczna i na dwoch poleczkach stoja sobie ksiazki wydane w jezyku polskim... :)

Biblioteka posiada m. in. bogaty zbior map i najwieksza we wschodnich Stanach kolekcje muzyki kameralnej. Natomiast najbardziej wartosciowe zbiory znajduja sie w The Rare Book Department, najwiekszym tego typu dziale posrod amerykanskich bibliotek publicznych. Sa tu tabliczki sumeryjskie sprzed 4 tys. lat, sredniowieczne rekopisy, inkunabuly... Jest przepiekna kolekcja dziel Horacego - rozne wydania z calego swiata. Jest kolekcja amerykanskich ksiazek dla dzieci i kolekcja ilustracji... Sa tez rekopisy Charlesa Dickensa i Edgara Allena Poe...
Czesc tych zbiorow mozna ogladac w gablotach, przeszklonych szafach, na regalach. Prawdziwa uczta dla milosnikow ksiag wszelakich... ;)

2010-01-02T15:47:00.006-05:00

Akademia i Muzeum Sztuk Pieknych w Filadelfii

2010-01-02T10:16:00.007-05:00

Pennsylvania Academy of the Fine Arts (PAFA) w Filadelfii jest pierwsza amerykanska artystyczna uczelnia, a takze pierwszym muzeum sztuk pieknych. Zalozona zostala w 1805 roku przez malarza i naukowca Charlesa Wilsona Peale, rzezbiarza Wiliama Rusha oraz grupe artystow i biznesmenow. Szkola wyksztalcila wielu znanych malarzy i rzezbiarzy, takich jak: Thomas Eakins, Mary Cassat, Cecylia Beaux, Georgia O'Keeffe, Robert Henri, Joan Sloan i wielu, wielu innych. Uczelnia ta jest instytucja prywatna.

W muzeum prezentowana jest kolekcja dziel amerykanskich artystow XVIII-XXI wieku, takze uczniow i nauczycieli Akademii.

PAFA miesci sie w neogotyckim budynku z 1876 roku, bedacym przepieknym przykladem architektury wiktorianskiej w Ameryce, zaprojektowanym przez Franka Furnessa i Georga Hewitta oraz w gmachu Samuel M.V. Hamilton Building, otwartym w 2006 roku, gdzie to zgromadzona zostala sztuka wspolczesna.

Pouczajaca lekcja historii sztuki amerykanskiej. :) No i jeszcze dowiedzialam sie, ze przez te uczelnie przewineli sie takze Dawid Lynch i Alfons Mucha. ;)

2010-01-02T09:20:00.004-05:00

Metropolitan Museum of Art

2010-01-01T07:16:00.020-05:00

Metropolitan Museum of Art jest najwiekszym muzeum na wschodniej polkuli. Kolekcja liczy ponad 2 miliony obiektow, reprezentuje wszystkie kultury swiata od prehistorii do wspolczesnosci. Sa egipskie mumie, greckie posagi, islamskie ryciny, sredniowieczne rzezby... Przeniesione fasady budynkow, pokoje z roznych epok, witraze... Zbroje rycerskie, instrumenty muzyczne... Malarstwo, grafika, fotografia, manuskrypty... Stroje, bizuteria, gobeliny...

Metropolitan Museum jest jak zywa encyklopedia sztuki calego swiata.
Zalozone zostalo w 1870 roku przez grupe filantropow, artystow i kolekcjonerow, natomiast otwarto je w lutym 1872 roku. W 1880 roku zostalo przeniesione do nowego budynku, w ktorym znajduje sie do dzis. Nowy Jork, 5 Aleja, 82 ulica, Central Park.
Rocznie odwiedza go okolo 5 mln osob, wiecej niz jakakolwiek inna atrakcje Nowego Jorku.
Muzeum poraza swoim ogromem... Zadziwia pomyslowoscia i aranzacja wnetrz... Wzbudza emocje i wzrusza piekno zgromadzonych tu dziel... Oszalamia nazwiskami wielkich artystow...
I wielu tygodni potrzeba, aby obejrzec cala kolekcje.

2010-01-01T06:46:00.001-05:00